Thứ Ba, ngày 14 tháng 4 năm 2009

Kỹ thuật thu âm

Kỹ Thuật Thu Âm
Biên Soạn: NS Đắc Tâm.


Thu âm, mix âm thanh và master âm thanh là 3 tiến trình tuần tự nhau trong việc tái tạo lại âm thanh thật. Master tùy thuộc vào mix, và mix tùy thuộc vào âm thanh thu. Âm thanh thu tốt là cơ sở cho bản mix tốt. Những cách thức sau đây giúp các bạn phần nào trong việc thu âm và hoàn chỉnh phần audio của một bài hát.

Trước khi bước vào lãnh vực thu, mix và master âm thanh, điều duy nhất xin bạn suy nghiệm: chính giai điệu và ca từ của bài hát mới là yếu tố quyết định cho sự thành công của bài hát. Một bài hát dở, cho dù bạn có cố gắng phối âm thật cẩn thận, sử dụng thiết bị thu âm và ghi âm tối tân cùng tay nghề mix và master giỏi đến đâu đi nữa thì cũng vẫn là bài hát dở. Một bài hát hay nhiều khi chỉ cần một giọng hát bình thường cùng với tiếng đàn guitar được thu và ghi âm mộc mạc cũng vẫn toát ra được cái hay.

Vậy, nếu bạn không “cảm” bài hát được nhờ phối âm và làm audio thì bạn hãy thẳng thắn từ chối vì công sức của bạn cho bài hát này hoàn toàn vô nghĩa và nhiều khi có thể ảnh hưởng không tốt đến uy tín của bạn nếu bạn là người có tiếng trong giới làm CD. Hoặc giả, nếu bạn đã lở nhận thực hiện một bài hát tương tự vì tình cảm hoặc vì tiền thì tôi nghĩ bạn chỉ lở một lần thôi.



Nguyên tắc bất di bất dịch trong thu âm và mix cũng là nguyên tắc trong kỹ thuật vi tính: VÀO RÁC THÌ RA RÁC – GARBAGE IN, GARBAGE OUT. Âm thanh phải được thu “sạch”, không lỗi, không tạp âm, không nhiễu.

1. Thu âm nhạc cụ điện tử, sampler:
Nếu bạn phối nhạc bằng phần mềm và sử dụng nhạc cụ ảo thì không phải lo lắng gì về tạp âm cả vì tất cả đã được thực hiện khép kín trong môi trường digital của PC nhưng nếu bạn có sử dụng phần cứng bên ngoài thì bạn phải lưu ý:
– Chất lượng của các dây audio, đầu nối: jack 6 ly mono (từ chuyên môn gọi là đầu cắm 1/4” TS), jack 6 ly stereo (đầu cắm 1/4” TRS), jack “bông sen” (đầu cắm RCA), jack “canon” (đầu cắm XLR). Dây audio và đầu nối rẻ tiền thường không lọc được tạp âm và dễ bị nhiễu.
– Chất lượng các adaptors. Nên sử dụng adaptor gốc (thường đi kèm theo máy hoặc đúng hiệu và model của nhà sản xuất nhạc cụ). Nếu phải mua adaptor tương tự thì phải chọn adaptor loại “regulated” lọc tạp âm nền.
– Không để cho dây audio cặp song song với dây dẫn điện.
– Không dùng đèn ống (neon) vì đèn này làm nhiễu âm thanh. Dùng đèn dây tóc (đèn bóng).

2. Micro:
Bạn nên biết sơ qua về các loại micro (microphone, mic hoặc mike). Micro có 3 loại: Dynamic, Ribbon và Condenser.
– Dynamic mic: là loại micro có màng bằng nhựa nhận áp suất sóng âm thanh chuyển thành dao động điện từ và truyền về thiết bị tiếp nhận. Loại micro này không nhạy bằng ribbon mic và condenser mic vì có màng nhựa dày nhưng chịu đựng được âm thanh có âm lượng lớn, chịu được va đập, mồ hôi, nước bọt và do đó thích hợp cho sân khấu. Trong phòng thu, loại micro này được sử dụng để thu các tiếng trống. Có giá bán thấp nhất trong 3 loại micro.


– Ribbon mic: cũng là loại dynamic micro nhưng có màng là ru–băng rất mỏng bằng kim loại. Loại micro này rất nhạy và đắt tiền nhất. Được sử dụng rất tốt để thu các nhạc cụ bộ thau như saxophone.


– Condenser mic: là loại micro thông dụng và đa năng trong phòng thu, có màng kim loại hoặc màng kim loại bọc nhựa cực kỳ mỏng. Micro này cần phải tiếp nhận nguồn “điện ma” (phantom power) 48V mới có thể hoạt động được. Loại micro này đắt tiền hơn loại dynamic nhưng rẻ hơn ribbon mic.

Micro còn được thiết kế với nhiều hướng thu âm thanh: directional – bắt âm thanh ở hướng phía trước, omni – bắt âm thanh chung quanh, cardioid – bắt âm thanh phía trước và quanh phía trước, figure 8 (bi–directional) – bắt âm thanh ở phía trước và sau, v.v... Micro condenser cũng có loại điều chỉnh được nhiều hướng thu.

-----------Omni-------------------------Cardioid-------------------Supercardioid----------------Figure 8
Ký hiệu hướng thu âm thanh của micro:

3. Cách bố trí micro khi thu

Để micro hơi nghiêng xuống phía dưới giúp tránh giọng hát “thổi” thẳng vào micro:
Không nên bố trí giọng hát gần vật cản cứng:


Bố trí song ca với micro có hướng Figure 8:
Bố trí nhiều giọng hát với micro có hướng cardioid:



Bố trí micro để thu tiếng guitar thùng ở những vị trí khác nhau (1, 2, 3, 4) mang lại hiệu quả âm thanh khác nhau:



Bạn nên hiểu:
– Không có một máy móc, thiết bị, phần mềm nào giúp loại bỏ hoàn toàn tạp âm lẫn vào âm thanh đã thu. Khi gặp trường hợp này, cách tốt nhất là thu âm lại ! Cũng như không có kỹ thuật nào giúp cắt giọng hát ra khỏi bài hát mà không ảnh hưởng đến chất lượng âm thanh của nhạc đệm.
– Thu hoàn toàn “mộc” tức không có effect sau này bạn dễ dàng chọn thêm effect vào khi mix. Nếu khi thu có dính effect thì sau này khi mix bạn sẽ không thể nào loại ra được effect này để thay bằng effect khác. Hơn nữa, khi thu “mộc”, bạn sẽ dễ dàng phát hiện được những chỗ chưa đạt để mà thu lại.

Nếu người hát muốn nghe có effect khi thu thì bạn xử lý như sau: thu trực tiếp vào phần mềm rồi đặt effect (delay hoặc reverb) ở bus phụ.
– Khi thu, nên cho âm lượng lớn tối đa nhưng đừng để bị rè, “bể” hoặc “xé” (distortion). Hãy tin vào đôi tai bạn và đừng nhìn đồng hồ VU hoặc đèn dB xem âm thanh thu có vượt qua mức đỏ hay không. Đôi khi âm thanh thu vượt qua mức đỏ, đèn overload sáng lên nhưng nếu âm thanh không bị “bể” (distorted) tức là tốt. Lý do phải thu với âm lượng lớn: âm thanh thu ở âm lượng lớn sẽ che lắp được tạp âm, sẽ có “trọng lượng” hơn và sau này khi mix bạn nghe quá lớn thì bạn có thể giảm nhỏ lại dễ dàng. Nếu thu với âm lượng nhỏ, âm thanh sẽ “mỏng”, không che lắp được tạp âm và nếu phải tăng cho to hơn khi mix thì tạp âm sẽ to lên theo mà âm thanh thì vẫn cứ “mỏng”. Từ chuyên môn gọi phần thu to này là “headroom” dịch nôm na là “đụng trần”.
– Phòng cách âm không đồng nhất về không gian. Hãy tìm vị trí đặt micro để cho âm thanh thu nghe đầy đặn nhất và người hát hoặc nhạc công nên tìm vị trí trước micro để cho âm thanh thu tốt nhất.
– Và... (điều này tốn tiền đây !) không phải các nhạc cụ đều như nhau cũng như không có giọng hát nào giống nhau nên cũng không có micro nào đa năng để có thể thu tốt được tất cả các nhạc cụ và tất cả các chất giọng. Do đó ít nhất nên có 2 loại micro khác nhau, dynamic và condenser.

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét